Dit jaar neemt de Koninklijke Bosbouwmaatschappij van België u mee op ontdekkingstocht door Piemonte, een Italiaanse regio met contrasterende landschappen en vele bosbouwkundige uitdagingen. Tussen de populierenplantages in de Povlakte, de loofbossen op de heuvels die vroeger als hakhout werden beheerd, en de berg bossen die de valleien beschermen tegen aardverschuivingen en lawines, vormt Piemonte een ware bosbouwkundige mozaïek, rijk aan geschiedenis en diverse beheerservaringen.
Het bosgebied van Piemonte beslaat bijna een miljoen hectare, wat neerkomt op ongeveer 40 % van het regionale grondgebied. Het bos is grotendeels in particuliere handen — bijna 70 % van de oppervlakte — en zeer versnipperd, met percelen van gemiddeld amper één hectare, wat een gecoördineerd beheer aanzienlijk bemoeilijkt. Het bos, dat lange tijd vooral gericht was op brandhout en voedselproductie, met name dankzij de kastanjes, heeft zich in de loop van de landbouwterugloop aanzienlijk uitgebreid.
Wat de houtketen betreft, importeert Italië ongeveer 80 % van het verbruikte timmerhout en beschikt het slechts over een beperkte lokale houtverwerking, met als opvallende uitzondering de populier, waarvoor een dynamische en gestructureerde keten bestaat. Bovendien past de bosbouw in Piemonte al lang in een bredere benadering, waarbij een belangrijke plaats wordt ingeruimd voor ecosysteemdiensten: honing, paddenstoelen, truffels, brandhout, bescherming tegen natuurrampen… Tegen de achtergrond van klimaatverandering en toenemende milieueisen leggen de bosbeheerders in de regio daarom de nadruk op het behoud van de bosgebieden en op het benutten van de diensten die het bos levert, met name via nieuwe economische instrumenten zoals koolstofcertificaten en biodiversiteitscertificaten. Onze reis biedt de gelegenheid om deze praktijken in het veld te verkennen en tegelijkertijd te genieten van de culturele rijkdom van Piemonte tijdens verschillende bezoeken die ons programma zullen afwisselen.
Programma
(onderhevig aan wijzigingen)
We reizen samen met de bus vanuit Barchon. Op de heen- en terugreis is er een overnachting gepland aan de Frans-Italiaanse grens. De rest van het verblijf vindt plaats vanuit een hotel ten oosten van Turijn, een ideaal vertrekpunt om de regio te verkennen.
Na een dag reizen bereiken we de Mauriennevallei en zullen we overnachten in Saint-Jean-de-Maurienne.
We zullen een ontmoeting hebben met het Consorzio Forestale Alta Valle di Susa (Bosbouwvereniging van de Bovenvallei van Susa), waarvan de vertegenwoordigers ons door een hooggebergtebos zullen leiden. Zij zullen ons hun projecten voor brandrisicobeheer op de zuidhellingen presenteren, een punt van zorg dat sinds de brand van 2017, die meer dan 4.000 ha in het lager gelegen deel van de Val de Suse verwoestte, actueel is geworden.
Dag gewijd aan kastanjebossen in de regio Cuneo.
Op het programma: bezoek aan Silvateam, een van de grootste Italiaanse bedrijven in de productie van natuurlijke tannines, en ontdekking van de openbare kwekerij gespecialiseerd in de vele kastanjesoorten voor fruitproductie.
We worden verwelkomd door het IPLA (Istituto per il Legno e l’Ambiente), een overheidsinstelling die onder meer verantwoordelijk is voor de ruimtelijke ordeningsplannen voor de openbare bossen. Zij zullen een overzicht geven van de bosbouwsector in Piemonte, waarna ze ons meenemen naar locaties voor bebossing in de stadsrand en voor de truffelteelt in de heuvels rond Turijn.
Deze dag staat in het teken van de populier. In Casale Monferrato zal het Istituto di Pioppicoltura ons een overzicht geven van de populierensector in Italië en zijn uitgebreide collectie cultivars. De onderzoekers zullen ook ingaan op de milieu-uitdagingen die verband houden met de nieuwe regelgeving, evenals op de ontwikkeling van cultivars die beter zijn aangepast om aan deze eisen te voldoen en tegelijkertijd het hoofd te bieden aan de gevolgen van de klimaatverandering. We zullen verschillende proefpercelen bezoeken, met name op het gebied van agroforestry.
We zullen een wandeling maken door het Bosco della Partecipanza, het grootste laaglandbos van Piemonte, dat al sinds de middeleeuwen op een unieke manier collectief wordt beheerd.
We zullen daar onder meer de implementatie van koolstof- en biodiversiteitscertificaten in Italië bespreken, waarvan er verschillende in dit bos zijn gegenereerd, evenals het onderzoek van de Universiteit van Turijn naar de effecten van klimaatverandering op eikenbomen.
De dag wordt afgesloten met een rondleiding door Susa, een historisch dorp met Romeinse overblijfselen, waar we onze laatste nacht zullen doorbrengen.
We zetten onze reis voort naar België, na een week vol bos- en culturele ontdekkingen.
Een gematigde aanpassing van het tarief zou kunnen plaatsvinden als de stijging van de brandstofprijzen zou worden doorberekend door de transportaanbieders.